1) Temiz verinin 7 sütunu

1) Veri sözlüğü (Data Dictionary)

Her alanın tek bir anlamı olmalı.

• source (kaynak) = IG / Google / Walk-in / OTA / WhatsApp vb. (dropdown)
• lifecycle_stage = Lead / Teklif / Rezervasyon / Geldi / Kayboldu (dropdown)
• last_contacted_at = son temas tarihi (otomatik)

Altın kural: Serbest metin alanı (free text) ne kadar az, temizlik o kadar kolay.

2) “Zorunlu minimum alanlar” (Minimum Viable Data)

CRM’i alan çöplüğüne çevirme. En az şu set yeter:

• İsim (veya “Unknown” yerine “Misafir/Lead” + ID)
• Telefon veya e-posta (en az biri)
• Kaynak (source)
• Yaşam döngüsü aşaması (lifecycle)
• İzin durumu (SMS/E-posta/WhatsApp ayrı ayrı)
• Son aktivite tarihi

3) Yakalama (Capture) standartları

Kirlilik çoğunlukla girişte oluşur. Girişi standardize et:

• Formlarda: dropdown + maskeli input (telefon, tarih)
• WhatsApp/DM: hızlı etiketleme (“IG-Ads”, “IG-Organic”, “Google”)
• Personel girişlerinde: aynı şablon / aynı adlandırma

4) Validasyon ve normalizasyon (format kuralı)

• E-posta: küçük harfe çevir (Ali@Gmail.com → ali@gmail.com)
• Telefon: tek format kullan (tercihen E.164: +90XXXXXXXXXX)
• İsim: baş harfler büyük, gereksiz boşluklar temiz
• Tarih/saat: tek timezone (Europe/Istanbul), tek format

Pratik: CRM’e giren her yeni kaydı “formatlama” kuralından geçir (otomatik).

5) Duplicate önleme + birleştirme (dedupe & merge)

Önleme (en iyi çözüm):

• Telefon/e-posta alanında “benzersiz” kuralı (mümkünse)
• Yeni kayıt açmadan önce otomatik arama önerisi

Temizleme (kaçınılmaz):

• Kesin eşleşme: aynı telefon / aynı e-posta
• Yakın eşleşme: ad + soyad + aynı şehir + benzer telefon (fuzzy)

Merge politikası (yazılı olsun):

• “Golden record” kuralı:
  • iletişim bilgisi en güncel olan kazanır
  • izin (consent) alanı en kısıtlayıcı olan kazanır
  • notlar kaybolmaz, birleşir
  • son aktivite tarihi en yeni kalır

6) Veri yönetişimi (governance)

Temiz veri için roller net olmalı:

• Owner: kuralları belirler (genelde satış/pazarlama lideri)
• Steward: temizlik kuyruğunu yönetir (haftalık)
• Users: veri girişi standartlarına uyar

Ayrıca:

• Alan yetkileri (kim neyi değiştirebilir?)
• Zorunlu alanlar
• Değişiklik log’u (kim neyi güncelledi?)

7) İzleme metrikleri (data hygiene dashboard)

Her hafta bakacağın 8 metrik:

• Duplicate oranı (%)
• Zorunlu alan doluluk oranı (%)
• “Unknown source” oranı (%)
• Geçersiz telefon/e-posta oranı (%)
• Opt-in (izin) kapsama oranı (%)
• 90+ gün temas görmemiş kayıt sayısı
• Bounce (e-posta) / ulaşılmıyor (telefon) oranı
• Lead→rezervasyon dönüşüm oranı (temiz veri bunu netleştirir)

2) 14 günde “temiz veri sistemi” kurulum planı

Gün 1–2: Audit

• En çok kirlenen 20 alanı çıkar
• Duplicate kaynaklarını bul (WhatsApp mı, personel mi, form mu?)

Gün 3–5: Standardizasyon

• Data Dictionary + dropdown değerleri
• Zorunlu alanlar + lifecycle aşamaları

Gün 6–9: Otomasyon

• Telefon/e-posta normalizasyonu
• Kaynak etiketleme (UTM→source)
• Duplicate uyarısı + merge kuyruğu

Gün 10–14: Temizlik sprint’i

• Top 500 kaydı dedupe + düzelt
• Haftalık “Hygiene Queue” rutini başlat

3) Otel/Restoran için ekstra kritik 6 alan

(Çünkü no-show ve operasyon etkisi büyük)

• Rezervasyon tarihi/saat
• Kişi sayısı
• Kanal (Walk-in / Telefon / IG / Google / OTA)
• Tercih (sigara, bebek sandalyesi, deniz manzarası vb.)
• No-show etiketi + sebep
• Tekrar ziyaret tarihi (retention için altın)

4) Hızlı checklist (ekrana yapıştırmalık)

•  Telefon tek format (+90…)
•  E-posta lowercase
•  Source boş değil (dropdown)
•  Lifecycle stage doğru
•  Consent alanları dolu
•  Duplicate kontrolü yapıldı
•  Son aktivite tarihi otomatik güncelleniyor
•  Haftalık hygiene queue var